Merhabalar, Beta balıkları (Betta splendens) birçok akvaryum hobisi sevdalısı için çok ayrı bir yere sahiptir. Bunun en büyük sebebi tabii ki birbirinden güzel yüzgeç ve renk varyasyonlarıdır. Ancak bu türü besleyenler iyi bilir ki betaların kişilikleri de dış görünüşleri kadar etkileyicidir. Size adeta küçük gösteriler yapan, sahibini tanıyan ve sizinle iletişim kurabilen zeki bir balıktır. Çoğu balık türünden farklı olarak, betalarla aranızda çok daha güçlü bir bağ kurabilirsiniz. Doğası gereği agresif ve bölgeci olduğu için genellikle tek başına beslenmesi, bu bağın daha da özel hissedilmesini sağlar.
Peki gerçekte durum her zaman böyle midir? “Agresif olduğundan akvaryumda tek beslenmelidir” kuralı kesin mi? Beta gerçekten başka hiçbir balıkla anlaşamaz mı? Aslında bu konu oldukça detaylıdır ve “kesinlikle olmaz” demek yerine doğru şartları sağlamak gerekir.
Betaların Karakteri
Beta balıkları agresif mizaçlı ve bölgeci (kendi alanını savunan) canlılardır. Sahiplendikleri bir bölgeye başka bir balığın girmesinden hoşlanmazlar. Ancak her betanın karakteri kendine özgüdür. Bazı betalar son derece uysalken, bazıları akvaryumdaki bir salyangoza bile tahammül edemeyecek kadar agresif olabilir.
Akvaryumunuza yeni bir balık eklediğinizde betanızın hemen saldırmaması, o türle sonsuza kadar uyumlu yaşayacağı anlamına gelmez. Eğer eklediğiniz balık betadan küçükse, onu kovalayıp tırtıklayabilir; eğer eklediğiniz balık büyük, hareketli veya baskınsa, betanız strese girip saklanmaya başlayabilir. Stres altındaki bir betada zamanla renk solması, form kaybı ve hastalıklar görülür. Bu nedenle karma bir tank kurmadan önce hem kendi betanızın karakterini iyi analiz etmeli hem de ekleyeceğiniz türleri özenle seçmelisiniz. (Her ihtimale karşı mutlaka bir yedek akvaryumunuz hazır bulunmalıdır.)
Beta Yanına Eklenecek Türlerin Taşıması Gereken Özellikler
Karma bir beta akvaryumu kuracaksanız, seçeceğiniz tank arkadaşları şu kriterleri kesinlikle karşılamalıdır:
-
Bölgeci ve agresif olmamalılar: İki bölgeci balığı aynı tanka koymak felaketle sonuçlanır. Örneğin, cüce cichlidler veya guramiler beta ile bir arada bakılmamalıdır.
-
Yüzgeç tırtıklama huyu olmamalı: Betaların o gösterişli uzun kuyrukları, bazı balıklar için adeta birer hedeftir. Penguen tetra veya kırmızı burun tetra gibi kuyruk tırtıklamaya meyilli türlerden uzak durulmalıdır.
-
Aşırı küçük ve narin olmamalılar: Beta doğası gereği avcıdır. Yakut tetra veya sivrisinek rasbora gibi ağzına sığabilecek kadar küçük ve çekingen türler, beta için strese veya yeme dönüşebilir.
-
Aynı su şartlarına (habitat) uygun olmalılar: Sıcaklık, pH ve diyet ihtiyaçları betalarla (tropikal, sıcak su) örtüşmelidir.
-
Asla başka bir erkek beta olmamalı: İki erkek betayı aynı akvaryuma koymak ölümcül kavgalara yol açar. Doğada kaybeden erkek kaçıp kurtulabilir ancak akvaryum ortamında bu mümkün değildir. “Benim akvaryumum 200 litre, bir şey olmaz” diye düşünmeyin; çok özel devasa kurulumlar (tonlarca su) dışında bu asla denenmemelidir.
Beta İle Uyumlu Olabilecek Türler
Aşağıdaki türler, doğru hacim sağlandığında genellikle betalarla barış içinde yaşayabilen balıklardır:
-
Rasboralar: Özellikle Harlequin (Sürü) Rasbora ve Hengeli Rasbora türleri beta ile harika uyum sağlar. Mizaçları sakindir ve orta-üst seviyede yüzerler. Boyutları da beta için idealdir.
-
Kuhli (Kuhli Loach): Çekingen ve dipte yaşayan canlılardır. Dipte yılan gibi süzülen bu sempatik balıklar, betanın yaşam alanını (orta ve üst yüzey) işgal etmedikleri için sorunsuzca bir arada bakılabilirler.
-
Tetralar: Çok geniş bir ailedir. Beta tankları için en çok Ember Tetra, Kardinal Tetra ve Neon Tetra tercih edilir. Tetralar sürü balıklarıdır, kendilerini güvende hissetmeleri için en az 6-8’li gruplar halinde bakılmaları gerekir.
-
Çöpçü Balıkları (Corydoras): Çok barışçıl dip balıklarıdır. Panda Cory, Sterbai veya Pigme Cory gibi türler betanızla ilgilenmeyecek, kendi hallerinde kumu eşeleyeceklerdir.
-
Cüce Vatozlar: Standart vatozlar devasa boyutlara ulaşsa da “cüce vatoz” (Ancistrus) türleri (maksimum 10-12 cm) beta akvaryumları için uygundur. Camlardaki yosunları temizlerken betaya ilişmezler.
-
Gök İncisi Danio (Celestial Pearl Danio): Sakin mizaçlı, görselleri büyüleyici olan ufak sürü balıklarıdır. Genellikle bitkili tanklarda betalarla iyi bir denge kurarlar.
-
Lepistes (Dikkatli Olunmalı): Lepistes ve beta uyumu oldukça tartışmalıdır. Erkek lepisteslerin uzun ve renkli kuyrukları, betanın onları rakip bir erkek beta sanıp saldırmasına neden olabilir. Eğer lepistes eklenecekse, kuyrukları daha kısa ve sade olan dişiler veya Endler lepistesleri tercih edilmelidir.
-
Dişi Betalar (Sorority Tankları): Dişi betalar erkekler kadar agresif olmasa da kendi içlerinde bir hiyerarşi kurarlar. Dişileri bir arada bakmak sadece ileri seviye hobiciler için önerilir. En az 100 litrelik, bol saklanma alanı olan, sık bitkilendirilmiş bir akvaryumda, en az 5 veya daha fazla dişi (agresyonu dağıtmak için tekli sayılarda) aynı anda tanka eklenerek bakılabilir.
Karma Bir Beta Akvaryumu Kurmanın Altın Kuralları
Türleri doğru seçmek işin sadece yarısıdır. Tankın kurulumu şu 3 temel maddeye uygun olmalıdır:
-
Akvaryum Hacmi: Betanızı tek başına 15-20 litrede mutlu edebilirsiniz ama yanına sürü balıkları ekleyecekseniz hacim en az 50-60 litre olmalıdır. Dar alan agresyonu tetikler.
-
Balık Yükü (Canlı Sayısı): Türler uyumlu bile olsa tankı kalabalıklaştırmayın. Betalar sakinliği sever; kalabalık ve hareketli ortamlar onları yorar ve strese sokar.
-
Bol Bitki ve Saklanma Alanı: Akvaryumda görüş açısını kıracak (balıkların birbirini sürekli görmesini engelleyecek) kökler, mağaralar, kurumuş yapraklar (Catappa vb.) ve bolca canlı bitki bulunmalıdır. Bu sayede her balık gerektiğinde kendine ait güvenli bir alan bulabilir.